Τέσσερα αμφίπλευρα αγάλματα, γνωστά ως Incantadas, αποτελούν τα «Ελγίνεια» της Θεσσαλονίκης. Τέσσερα αγάλματα που ξεκίνησαν από τη Ρωμαϊκή Αγορά για να καταλήξουν, μέσω της συλλογής ενός Γάλλου, στα εργαστήρια του Λούβρου. Αυτές είναι οι Μαγεμένες της Θεσσαλονίκης. Ακολουθεί η ιστορία των κλεμμένων αγαλμάτων, που παραμένουν άρρηκτα συνδεδεμένα με το ιστορικό παρελθόν της πόλης.
Το χρονικό της αρπαγής: Η επιστολή του Μιλέρ (1864)
Η αντίστροφη μέτρηση για το ταξίδι χωρίς επιστροφή ξεκίνησε με μια επιστολή. Ο Γάλλος παλαιογράφος Εμανουέλ Μιλέρ, γράφει στη σύζυγό του στις 10 Οκτωβρίου 1864, πανηγυρίζοντας για την επιτυχία του:
«Βιάζομαι να σου στείλω την καλή, μεγάλη είδηση. Ο Σουλτάνος, μέσω του Μεγάλου Βεζύρη, του Φουάντ Πασά, μου έδωσε την άδεια να αποκολλήσω και να μεταφέρω στη Γαλλία οκτώ αγάλματα της Σαλονίκης, που ήθελα τόσο πολύ…»
Στην ίδια επιστολή, ο Μιλέρ ομολογεί την αντίδραση των Θεσσαλονικέων:
«…ο κόσμος έχει ήδη αρχίσει να εξάπτεται και να δυσανασχετεί. Είναι έξαλλοι που θα πάρω αυτά τα αγάλματα, τα οποία έχουν υποστεί τόσες φθορές».
Στις 4 Νοεμβρίου του 1864, ο Μιλέρ προχώρησε στην αποκόλληση και τη μεταφορά τους. Το γαλλικό μεταγωγικό πλοίο «La Truite» φόρτωσε τις Incantadas και σάλπαρε για τη Γαλλία. Η πράξη αυτή αποτέλεσε την πρώτη επίσημα καταγεγραμμένη κλοπή μνημείων από την πόλη, με την άδεια των τότε οθωμανικών αρχών.
Πού ήταν και τι απεικονίζουν;
Το εντυπωσιακό Ρωμαϊκό μνημείο στόλιζε αρχικά τη νότια είσοδο στο Forum (Ρωμαϊκή Αγορά). Αργότερα, τα αγάλματα ενσωματώθηκαν στην είσοδο του σπιτιού του πλούσιου Εβραίου υφασματέμπορου Λιάτσι Αρδίτη, στη συνοικία Rogos.
Η τοποθεσία τους ήταν στη βόρεια πλευρά της Εγνατίας, από την εκκλησία της Παναγίας Χαλκέων ως την περιοχή των λουτρών «Παράδεισος» (Bey Hamam).
Οι κάτοικοι της πόλης έδωσαν στο μνημείο διάφορα ονόματα, ανάλογα με την καταγωγή τους:
- Στοά των Ειδώλων: Έτσι την αποκαλούσαν οι Έλληνες Θεσσαλονικείς.
- Las Incantadas (Οι Μαγεμένες): Έτσι τις ονόμαζαν οι Ισπανοεβραίοι Σεφαραδίτες, πλέκοντας θρύλους γύρω από τις μαρμάρινες μορφές.
Τα πρόσωπα του μύθου Τα τέσσερα αμφίπλευρα αγάλματα απεικονίζουν οκτώ μυθολογικές μορφές:
- Μαινάδα
- Διόνυσος
- Αριάδνη
- Λήδα
- Γανυμήδης
- Ένας εκ των Διόσκουρων
- Αύρα
- Νίκη
Πού είναι σήμερα οι Μαγεμένες;
Δυστυχώς, τα αυθεντικά αγάλματα είναι σήμερα στα εργαστήρια/αποθήκες του Μουσείου του Λούβρου και δεν είναι εύκολα επισκέψιμα για το κοινό, παρά μόνο μέσω της ιστοσελίδας του μουσείου.
Ωστόσο, η Θεσσαλονίκη βρήκε τον τρόπο να φέρει πίσω τη μνήμη τους. Στη μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τις εξαιρετικές απεικονίσεις των μορφών. Δύο Ισπανοί καλλιτέχνες από τη Γρανάδα δημιούργησαν τα έργα αυτά σε πραγματικές διαστάσεις, δίνοντας μας μια γεύση από τη χαμένη αίγλη της Στοάς των Ειδώλων.
Λάτρης της ιστορίας της Θεσσαλονίκης; Το τραγούδι «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι» γεννήθηκε στην ερωτική πόλη της Θεσσαλονίκης. Μάθε την ιστορία του στο σχετικό άρθρο του Thesstips.gr.