Στις βιβλιοθήκες, ένα βιβλίο δεν τελειώνει όταν κάποιος διαβάσει την τελευταία σελίδα. Επιστρέφει στο ράφι και περιμένει τον επόμενο αναγνώστη. Κάπως έτσι, τίτλοι που έχουν περάσει χρόνια από την κυκλοφορία τους συνεχίζουν να βρίσκουν νέο κοινό, δίπλα σε νεότερα μυθιστορήματα και παιδικές ιστορίες. Ποια βιβλία, όμως, περνούν συχνότερα από χέρι σε χέρι; Ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) συγκέντρωσε τα στοιχεία δανεισμού για το 2025 από τις βιβλιοθήκες. Παρουσιάζουμε τους τίτλους και τους συγγραφείς που ξεχώρισαν, τις τάσεις που προκύπτουν και όσα αξίζει να διαβάσουμε πίσω από τους αριθμούς.
Τα βιβλία που επιλέγουν οι αναγνώστες
Αν περιμένετε μια λίστα γεμάτη διαφορετικά ονόματα στην κορυφή, τα αποτελέσματα μάλλον θα σας εκπλήξουν. Η Λένα Μαντά καταλαμβάνει και τις πέντε πρώτες θέσεις των βιβλίων με τους περισσότερους δανεισμούς. Συνολικά, βλέπουμε το όνομά της σε 16 από τους 50 πρώτους τίτλους, ανάμεσά τους και στη συνεργασία της με την Κλαίρη Θεοδώρου.
Βρες εδώ βιβλία σε book offers με προσφορές έως 5, 10 και 20 ευρώ!
Η πρώτη δεκάδα περιλαμβάνει:
- «Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι» — Λένα Μαντά.
- «Η σφραγίδα» — Λένα Μαντά.
- «Το πράσινο φόρεμα» — Λένα Μαντά.
- «Ταξίδι στη Βενετία» — Λένα Μαντά.
- «Οι τρεις άσοι» — Λένα Μαντά.
- «Αλμύρα. Η ευτυχία αλλιώς» — Ρένα Ρώσση–Ζαΐρη.
- «Η μεγάλη χίμαιρα» — Μ. Καραγάτσης.
- «Τιρκουάζ» — Ρένα Ρώσση–Ζαΐρη.
- «Καλντερίμι» — Γιάννης Καλπούζος.
- «Γράμμα από χρυσό» — Λένα Μαντά.
Ο Τριβιζάς στην κορυφή των συγγραφέων
Η Μαντά κερδίζει στους μεμονωμένους τίτλους, αλλά στην κατάταξη Ελλήνων συγγραφέων την πρώτη θέση καταλαμβάνει ο Ευγένιος Τριβιζάς. Ακολουθούν η Λένα Μαντά, η Ρένα Ρώσση–Ζαΐρη, η Χρυσηίδα–Χρύσα Δημουλίδου και η Μαρία Τζιρίτα. Πρόκειται για διαφορετικές κατατάξεις: ένα δημοφιλές βιβλίο και η συνολική παρουσία ενός συγγραφέα δεν είναι το ίδιο πράγμα.
| Θέση | Έλληνας συγγραφέας / Ελληνίδα συγγραφέας |
|---|---|
| 1 | Ευγένιος Τριβιζάς |
| 2 | Λένα Μαντά |
| 3 | Ρένα Ρώσση–Ζαΐρη |
| 4 | Χρυσηίδα–Χρύσα Δημουλίδου |
| 5 | Μαρία Τζιρίτα |
| 6 | Πασχαλία Τραυλού |
| 7 | Γιάννης Καλπούζος |
| 8 | Γιολάντα Τσορώνη–Γεωργιάδη |
| 9 | Μένιος Σακελλαρόπουλος |
| 10 | Σόφη Θεοδωρίδου |
Η πρωτιά του Τριβιζά στρέφει το βλέμμα στους μικρούς αναγνώστες. Η παιδική μυθοπλασία και τα εικονογραφημένα βιβλία συγκεντρώνουν μαζί περίπου το 31% των καταγεγραμμένων δανεισμών. Στους ξένους συγγραφείς πρώτοι είναι οι Jürgen Banscherus, Elisabetta-Maria Dami και Jeff Kinney, ενώ η Agatha Christie συμπληρώνει την πρώτη δεκάδα.
Τα παλιά βιβλία έχουν ακόμη κοινό
Για έναν βιβλιόφιλο, η ηλικία ενός βιβλίου σπάνια αποτελεί λόγο απόρριψης. Μια έκδοση μπορεί να έχει χρόνια στο ράφι και η ιστορία της να είναι εντελώς καινούργια για τον άνθρωπο που την ανοίγει. Τα στοιχεία του ΟΣΔΕΛ δείχνουν ότι περίπου οι μισοί δανεισμοί αφορούν εκδόσεις παλαιότερες της δεκαετίας. Σχεδόν ένας στους πέντε αφορά έκδοση άνω των 20 ετών. Η εικόνα επιβεβαιώνει ότι η ζωή ενός βιβλίου δεν περιορίζεται στην περίοδο που καταλαμβάνει τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά. Ο ΟΣΔΕΛ επισημαίνει ότι οι βιβλιοθήκες διαθέτουν εξαιρετικά περιορισμένα κονδύλια για αγορές και αντιμετωπίζουν σημαντικό έλλειμμα πρόσφατων τίτλων. Επομένως, η παρουσία παλαιότερων εκδόσεων δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το κοινό τις προτιμά από τις νέες. Άλλο να αναζητάς συνειδητά ένα παλιότερο βιβλίο και άλλο να μην έχεις διαθέσιμη τη νέα κυκλοφορία που θέλεις. Οι κατατάξεις αποτυπώνουν επιλογές μέσα σε συγκεκριμένες συλλογές. Δεν καταγράφουν τα βιβλία που ένας αναγνώστης ζήτησε, αλλά δεν βρήκε.
Περισσότεροι δανεισμοί, όχι όλες οι απαντήσεις
Η αύξηση του δανεισμού είναι ευχάριστη είδηση. Οι βιβλιοθήκες που απάντησαν στον ΟΣΔΕΛ κατέγραψαν περίπου 877.000 δανεισμούς το 2025, αύξηση 3,6% από το 2024. Οι δημοτικές βιβλιοθήκες συγκεντρώνουν σχεδόν τα δύο τρίτα της καταγεγραμμένης δραστηριότητας. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι περισσότεροι άνθρωποι διαβάζουν, αφού ένας αναγνώστης μπορεί να δανειστεί πολλά βιβλία. Επιπλέον, μόνο μέρος των 247 βιβλιοθηκών που προσέγγισε ο οργανισμός ανταποκρίθηκε, ενώ αρκετές δήλωσαν αδυναμία εξαγωγής ή αποστολής δεδομένων.
Το τι δανειζόμαστε, όμως, σηκώνει λιγότερους πανηγυρισμούς. Με τη Λένα Μαντά να καταλαμβάνει και τις πέντε πρώτες θέσεις, η κορυφή θυμίζει περισσότερο προθήκη εμπορικού μελό παρά αναγνωστική περιπλάνηση. Έρωτες, οικογενειακά δράματα και ανεκπλήρωτες επιθυμίες: η γνώριμη συνταγή μιας λογοτεχνίας που, στην πιο προβλέψιμη εκδοχή της, αλλάζει τα ονόματα των ηρώων αλλά κρατά ανέπαφο τον μηχανισμό της συγκίνησης.
Εδώ βρίσκεται η ειρωνεία. Η βιβλιοθήκη προσφέρει τη δυνατότητα να διαβάσεις κάτι έξω από τις συνήθειές σου, χωρίς καν να πληρώσεις για το πείραμα. Κι όμως, στην κορυφή συναντάμε ξανά τα ίδια ονόματα. Αντί για μια απρόσμενη γνωριμία, άλλη μία δόση οικείας συγκίνησης. Κάτι σαν «σύγχρονα Βίπερ», ως σαρκαστική περιγραφή της αναγνωστικής ευκολίας: τελειώνει η μία ιστορία, αρχίζει η επόμενη, αλλά το συναισθηματικό μενού παραμένει πεισματικά ίδιο.
Για τους βιβλιόφιλους, ίσως το πιο ενδιαφέρον δεν είναι τελικά ποιος κερδίζει την πρώτη θέση. Είναι ποια βιβλία συνεχίζουν να βρίσκουν αναγνώστες — και ποια δεν φτάνουν ποτέ στα χέρια τους, επειδή δεν φτάνουν πρώτα στα ράφια.
Η πιο BookTok Βιβλιοθήκη στην Ελλάδα: Διάβασμα με Θέα τη Θάλασσα στη Θεσσαλονίκη