Είναι μια φράση που σίγουρα έχεις χρησιμοποιήσει ή ακούσει: «Φάε λάδι κι έλα βράδυ» ή στην παραλλαγή της «Βάλε λάδι κι έλα βράδυ». Είναι γνωστή σε όλη την Ελλάδα και, κακά τα ψέματα, αφήνει πάντα πολλά πονηρά υπονοούμενα. Πόσοι όμως γνωρίζουν ότι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες η έκφραση αυτή να είναι γέννημα – θρέμμα της Θεσσαλονίκης;
Η «διπλή ζωή» στα Λαδάδικα
Ο τόπος που μάλλον ευθύνεται για τη συγκεκριμένη έκφραση δεν είναι άλλος από τα Λαδάδικα. Η περιοχή πήρε το χαρακτηριστικό της όνομα επειδή στο παρελθόν φιλοξενούσε στα κτίρια της (πολλά εκ των οποίων σώζονται έως σήμερα) εμπόρους λαδιού, μπαχαρικών και άλλων αποικιακών προϊόντων. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, η περιοχή έσφυζε από ζωή λόγω των εμπορικών συναλλαγών. Όταν όμως τα καταστήματα έκλειναν και ο ήλιος έδυε, η εικόνα της περιοχής άλλαζε δραματικά.
Το εμπόριο της ημέρας και η «αμαρτία» της νύχτας
Τη νύχτα, τα Λαδάδικα άλλαζαν σε μια περιοχή απροσπέλαστη για τους “καθωσπρέπει” πολίτες. Η πορνεία, τα κακόφημα μπαρ και τα μικροεγκλήματα ήταν συχνά φαινόμενα, δίνοντας στην περιοχή κακή φήμη που οδήγησε σταδιακά στην παρακμή της (πριν την εντυπωσιακή ανάπλασή της τις τελευταίες δεκαετίες).
Πώς προέκυψε λοιπόν η έκφραση;
Η φράση «Φάε λάδι κι έλα βράδυ» μάλλον αποτελούσε έναν κώδικα αναφοράς στη διττή φύση της περιοχής:
- Το «λάδι» παρέπεμπε στην τοποθεσία (Λαδάδικα/Αγορά Λαδιού) και την πρωινή δραστηριότητα.
- Το «έλα βράδυ» ήταν η πρόσκληση για αυτό που ακολουθούσε μετά τη δύση του ηλίου.
Η χρήση της, προφανώς, άφηνε σαφή σεξουαλικά υπονοούμενα για τις “υπηρεσίες” και τη διασκέδαση που μπορούσε να βρει κανείς στα στενά της περιοχής όταν έπεφτε το σκοτάδι. Έτσι, μια εμπορική ονομασία μετατράπηκε σε μια λαϊκή ρήση που επιβιώνει μέχρι σήμερα.