Πόσο καλά πιστεύεις ότι γνωρίζεις πραγματικά τη Θεσσαλονίκη; Αν ξέρεις την ιστορία του μνημείου Yilan Mermer (Γιλάν Μερμέρ), τότε παίρνεις άριστα στην ιστορία της πόλης. Στη σύγχρονη οδό Αγίου Δημητρίου, πάνω στον αρχαίο δρόμο που ξεκινούσε από τη Ληταία Πύλη και κατέληγε στη Νέα Χρυσή Πύλη, στέκει ένα «παράδοξον και ἄφωνον» μνημείο. Οι ντόπιοι το γνωρίζουν ως το Μάρμαρο του Φιδιού.
Τι ήταν αρχικά το Yilan Mermer;
Μην σε ξεγελά η σημερινή του εικόνα. Κάποτε αποτελούσε έναν επιβλητικό τιμητικό κίονα που έφερε ανδριάντα στην κορυφή του, έργο πιθανώς του 4ου αιώνα.
Οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να στήνουν τέτοια μνημεία, ιδιαίτερα στη Νέα Ρώμη (Κωνσταντινούπολη), σε κομβικά σημεία των πόλεων. Λειτουργούσαν ως τοπόσημα και ταυτόχρονα εξήραν το τιμώμενο πρόσωπο.
Φαντάσου το στην αρχική του μορφή:
- Μια κρηπίδα με έξι βαθμίδες.
- Ένα μονολιθικό μαρμάρινο βάθρο ορθογώνιας διατομής (αυτό που βλέπουμε σήμερα).
- Έναν κίονα με ανδριάντα στην κορυφή.
- Το συνολικό ύψος του μνημείου έφτανε τα 15 – 16 μέτρα!
Πώς πήρε το όνομά του;
Σε κάποια άγνωστη χρονική στιγμή, το μνημείο έχασε την αρχική του μορφή και λειτουργία. Ο κίονας έπεσε, ο ανδριάντας χάθηκε. Το απομεινάρι, αδιάγνωστο πλέον για τους κατοίκους, έγινε αντικείμενο θρύλων και λαϊκών παραδόσεων. Έτσι, η λαϊκή φαντασία το βάφτισε Yilan Mermer (στα τουρκικά) ή Μάρμαρο του Φιδιού.
Πού είναι σήμερα;
Ακόμα και η θέση του έχει τη δική της ιστορία. Το 1975, τα συνεργεία του Δήμου μετακίνησαν το μνημείο από την αρχική του θέση για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της οδικής κυκλοφορίας (διαπλάτυνση δρόμου).
Σήμερα, θα το βρεις στο βόρειο πεζοδρόμιο της οδού Αγίου Δημητρίου, στο ύψος του υποσταθμού της ΔΕΗ. Εκεί παραμένει, ένα σιωπηλό κομμάτι της ρωμαϊκής ιστορίας, ίσως πιο «παράδοξον και ἄφωνον» από ποτέ.
Σιντριβάνι Θεσσαλονίκης: Όταν έτρεχε πετμέζι στην Εθνικής Αμύνης