Λίθινοι σταυροί, κυκλικού τύπου που θυμίζουν κελτικά σύμβολα, ορθώνονται φτάνοντας σε ύψος μέχρι και τα δύο μέτρα. Η ατμόσφαιρα είναι ιδιαίτερα απόκοσμη, ειδικά την ώρα που πέφτει το ηλιοβασίλεμα και οι σκιές μακραίνουν. Βρισκόμαστε στο μεσαιωνικό νεκροταφείο της Νέας Χαλκηδόνας, λίγο έξω από τη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το μεγαλύτερο μεσαιωνικό νεκροταφείο Βογόμιλων σε ολόκληρη την Ελλάδα, ένα μνημείο σπάνιας ιστορικής αξίας.
Ποιοι ήταν οι μυστηριώδεις Βογόμιλοι;
Τα στοιχεία που διαθέτουμε για τη συγκεκριμένη χριστιανική αίρεση είναι λιγοστά και προέρχονται κυρίως από τα κείμενα των διωκτών τους. Σύμφωνα με τον ερευνητή Γιώργο Στάμκο, ο οποίος μελετά το θέμα για πάνω από 25 χρόνια, οι Βογόμιλοι εμφανίζονται στον χώρο της Μακεδονίας και της Θράκης από τον 10ο αιώνα, ενώ αργότερα εξαπλώνονται σε Βουλγαρία, Σερβία και Βοσνία.
Τι πίστευαν; Οι πιστοί της αίρεσης αποκαλούσαν τους εαυτούς τους «καλούς Χριστιανούς», αλλά οι πεποιθήσεις τους διέφεραν ριζικά από το επίσημο δόγμα:
- Δυϊσμός: Χώριζαν τον κόσμο στα δύο. Την αμαρτωλή Γη (ύλη) και τον Ουρανό του πραγματικού Θεού (πνεύμα).
- Άρνηση της Εκκλησίας: Δεν πίστευαν στις εικόνες, δεν έκτιζαν ναούς και είχαν μόνο απλούς χώρους συνάθροισης.
- Ασκητισμός: Ακολουθούσαν αυστηρό ασκητικό τρόπο ζωής, δεν έτρωγαν κρέας και θεωρούσαν αμαρτία ακόμη και την εκρίζωση φυτών.
Ένα νεκροταφείο για τρεις θρησκείες
Το νεκροταφείο στη Νέα Χαλκηδόνα σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Το 1988, η τότε υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη το χαρακτήρισε ως μεσαιωνικό και διατηρητέο μνημείο, γλιτώνοντάς το από την καταστροφή. Παρόλα αυτά, ο χώρος σήμερα παραμένει χωρίς φύλαξη.
Δίπλα στο νεκροταφείο βρίσκεται η εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, η οποία λειτουργεί μία φορά τον χρόνο. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του χώρου, πέρα από τους επιβλητικούς σταυρούς, είναι η ιστορική του μοναδικότητα: Σε αυτό το χώμα έχουν ταφεί πιστοί τριών διαφορετικών δογμάτων: Βογόμιλοι, Ορθόδοξοι και Μουσουλμάνοι, μαρτυρώντας την πολυπολιτισμική ιστορία της περιοχής.
Δες στο google maps την θέση του.