Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατο του Κώστα Ταχτσή, ένα ανέκδοτο κείμενό του έρχεται να εμπλουτίσει την ελληνική λογοτεχνία και να φωτίσει μια λιγότερο γνωστή πλευρά της συγγραφικής του προσωπικότητας. Το Άλλο Κρεβάτι, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός σε επιμέλεια του Δημήτρη Παπανικολάου, αποτελεί ένα σημαντικό λογοτεχνικό εύρημα και μια ευκαιρία να ανακαλύψουμε ξανά τον δημιουργό έργων όπως το Τρίτο Στεφάνι.
Ένα ανέκδοτο χειρόγραφο και μια αναπάντεχη ανακάλυψη
Η ιστορία της έκδοσης ξεκινά το καλοκαίρι του 2023, όταν η ανιψιά του συγγραφέα, Έλλη Αρτέμη-Ταχτσή, παρουσίασε στον καθηγητή Δημήτρη Παπανικολάου αρχειακό υλικό του Ταχτσή. Ανάμεσα στους φακέλους βρέθηκε ένα ντοσιέ με την ένδειξη «Κώστα Ταχτσή, Το Άλλο Κρεβάτι. Μυθιστόρημα», το οποίο περιείχε ένα δακτυλόγραφο περίπου 70 σελίδων. Το κείμενο, γραμμένο προς το τέλος της ζωής του συγγραφέα, δημοσιεύεται για πρώτη φορά σε αυτοτελή έκδοση, συνοδευόμενο από σημειώσεις, εκδοτικό σημείωμα και ένα εκτενές κριτικό επίμετρο του Δημήτρη Παπανικολάου.
Μια ιστορία ανάμεσα στην αυτοβιογραφία και τη μυθοπλασία
Η αφήγηση μάς μεταφέρει στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1980. Ένας συγγραφέας επισκέπτεται έναν ψυχαναλυτή και, μέσα από τις συνεδρίες τους, ξεδιπλώνει σκέψεις, αναμνήσεις και προσωπικές εμπειρίες. Το συγγραφικό τέλμα, οι αγωνίες της μέσης ηλικίας και η αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας συνυπάρχουν με ιστορίες ενηλικίωσης στη μεταπολεμική Ελλάδα και ερωτικές περιπλανήσεις στο Σίδνεϊ και τη Νέα Υόρκη.
Ο Ταχτσής δημιουργεί έναν αφηγηματικό κόσμο στον οποίο τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία παραμένουν διαρκώς ρευστά. Με χαρακτηριστική ειρωνεία, χιούμορ και αυτοσαρκασμό, εξερευνά τη σχέση του ανθρώπου με το παρελθόν του, τη σεξουαλικότητα, τη μοναξιά και τη δημιουργική έκφραση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αυτομυθοπλαστική διάσταση του έργου, καθώς ο κεντρικός ήρωας φέρει εμφανείς ομοιότητες με τον ίδιο τον συγγραφέα. Μέσα από αυτή τη λογοτεχνική κατασκευή, ο Ταχτσής επανέρχεται σε προσωπικές εμπειρίες και αναζητήσεις, μετατρέποντάς τες σε υλικό μιας ευρύτερης αφήγησης για την ταυτότητα και τη μνήμη.
Τι λένε οι κριτικοί για το Άλλο Κρεβάτι;
Η πρώτη κριτική υποδοχή του βιβλίου είναι ιδιαίτερα θετική. Η LiFO, σε παρουσίαση του έργου, επισημαίνει ότι από τις πρώτες σελίδες αναγνωρίζεται η χαρακτηριστική φωνή του Ταχτσή, με το ευφυές χιούμορ και την οξυδερκή ματιά του να παραμένουν εντυπωσιακά επίκαιρα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η άποψη του επιμελητή της έκδοσης, Δημήτρη Παπανικολάου. Όπως επισημαίνει, το κείμενο αποτελεί ένα από τα πιο καλογραμμένα και συναρπαστικά έργα του συγγραφέα, παρά το γεγονός ότι παραμένει ανολοκλήρωτο. Ο ίδιος αναδεικνύει τη σημασία του για την κατανόηση της συγγραφικής προσωπικότητας του Ταχτσή, αλλά και τη σύνδεσή του με την αυτοβιογραφία και την queer αφήγηση.
Σε συνέντευξή του στο Βήμα, ο Παπανικολάου υπογραμμίζει ότι το έργο αποδεικνύει πως ο Ταχτσής δεν είχε εγκαταλείψει τη μυθιστορηματική φόρμα, παρά τη συχνή ταύτισή του με το Τρίτο Στεφάνι ως το μοναδικό του μυθιστόρημα.
Αξίζει να διαβάσετε το Άλλο Κρεβάτι;
Το Άλλο Κρεβάτι δεν αποτελεί απλώς την ανακάλυψη ενός ακόμη κειμένου από το αρχείο ενός σημαντικού Έλληνα συγγραφέα. Προσφέρει μια διαφορετική ματιά στον τρόπο με τον οποίο ο Κώστας Ταχτσής αντιλαμβανόταν τη λογοτεχνία, την αυτοβιογραφία και τη σχέση ανάμεσα στην προσωπική εμπειρία και τη μυθοπλασία.
Παρότι το έργο διακόπτεται πριν ολοκληρωθεί, η αφηγηματική του δομή και η ιδιαίτερη γραφή του διατηρούν την αυτονομία τους. Άλλωστε, όπως υποστηρίζει και ο Δημήτρης Παπανικολάου, πρόκειται για ένα κείμενο ανολοκλήρωτο, όχι όμως ατελές.
Για τους αναγνώστες του Ταχτσή, αλλά και για όσους ενδιαφέρονται για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, το βιβλίο αποτελεί μια ξεχωριστή ευκαιρία γνωριμίας με έναν δημιουργό που εξακολουθεί να εκπλήσσει. Ένα σημαντικό εκδοτικό γεγονός που εμπλουτίζει τη λογοτεχνική του παρακαταθήκη και μας υπενθυμίζει ότι ακόμη και στα αρχεία των μεγάλων συγγραφέων μπορεί να κρύβονται ιστορίες που αξίζει να ανακαλύψουμε.