Το νέο βιβλίο του Χαρούκι Μουρακάμι, «Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της», κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά και δεν έχασα την ευκαιρία να το διαβάσω. Αν και γράφτηκε πρόσφατα (ολοκληρώθηκε το 2022), κουβαλάει μια πολύ ιδιαίτερη ιστορία από το παρελθόν του συγγραφέα. Σήμερα, λοιπόν, σας παρουσιάζω μια αναλυτική κριτική για το βιβλίο. Τι είναι αυτό που το κάνει να ξεχωρίζει και, τελικά, αν αξίζει να το προσθέσετε στη βιβλιοθήκη σας.
Ποιος είναι ο Χαρούκι Μουρακάμι
Για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τον δημιουργό, ο Χαρούκι Μουρακάμι γεννήθηκε στο Κιότο το 1949. Σήμερα είναι ο πιο διάσημος και μεταφρασμένος Ιάπωνας συγγραφέας στον κόσμο. Το όνομά του φιγουράρει κάθε χρόνο στα φαβορί για το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Πριν τον κερδίσει ολοκληρωτικά η συγγραφή, διηύθυνε για χρόνια ένα τζαζ κλαμπ στο Τόκιο με τη σύζυγό του. Εξάλλου, η αγάπη του για τη μουσική που ξεχειλίζει σε κάθε του βιβλίο. Επίσης, είναι γνωστός και για το πάθος του με το τρέξιμο και έχει τρέξει και στον Μαραθώνιο της Αθήνας. Έγινε παγκοσμίως γνωστός με το Νορβηγικό Δάσος το 1987. Τα αριστουργήματά του όπως το Κουρδιστό Πουλί και το 1Q84 εδραίωσαν το χαρακτηριστικό του στυλ.
Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της : η υπόθεση
Η αλήθεια δε βρίσκεται στην ακίνητη σταθερότητα, αλλά στην αδιάκοπη κίνηση. Δεν είναι αυτό η ουσία των ιστοριών; Όταν η κοπέλα ενός νεαρού άντρα εξαφανίζεται μυστηριωδώς, η καρδιά του ραγίζει. Αποφασισμένος να βρει τη φανταστική πόλη όπου υποψιάζεται πως έχει εγκατασταθεί η αγαπημένη του, ξεκινά μια αναζήτηση που διαρκεί μια ζωή, και οδηγεί τον άντρα σε μια περίεργη πόλη με τους δικούς της κανόνες και σε ένα ταξίδι ανάμεσα στον πραγματικό κόσμο και σε έναν άλλο κόσμο. Εκεί οι άνθρωποι δεν έχουν σκιές, μονόκεροι περιπλανώνται και μεγαλώνουν ιτιές. Βρίσκει την κοπέλα του να εργάζεται σε μια διαφορετική βιβλιοθήκη – μια βιβλιοθήκη ονείρων.
Εκείνη δε θυμάται τίποτε από την κοινή τους ζωή. Καθώς οι εποχές περνούν και ο άντρας δυσκολεύεται να διακρίνει τα ρευστά όρια ανάμεσα στους δύο κόσμους, καλείται να αποφασίσει τι είναι πρόθυμος να χάσει. Μια ιστορία αγάπης, μια αναζήτηση, ένας ύμνος στα βιβλία και στις βιβλιοθήκες που τα στεγάζουν. Ένα δεξιοτεχνικό μυθιστόρημα από έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της σύγχρονης λογοτεχνίας.
Καλοκαιρινή προσφορά από τις εκδόσεις Ψυχογιός. 1+1 δώρο σε επιλεγμένα βιβλία! Ισχύει για αγορές έως 31/07/2026.
Η Ιδιαιτερότητα του Βιβλίου
Αυτό το βιβλίο κρύβει ένα τεράστιο μυστικό. Δεν είναι απλώς το «νέο» του έργο του 2022. Βασίζεται σε μια σύντομη ιστορία που είχε γράψει ο Μουρακάμι το 1980, στα πρώτα του συγγραφικά βήματα, με την οποία δεν ένιωσε ποτέ ικανοποιημένος. Κατά τη διάρκεια της καραντίνας, απομονωμένος, αποφάσισε να επιστρέψει σε αυτό το παλιό του «φάντασμα». Το ξαναέγραψε, το επέκτεινε και δημιούργησε ένα μυθιστόρημα-γέφυρα. Ο ώριμος, σημερινός Μουρακάμι συναντά τον νεαρό εαυτό του πριν από 40 χρόνια.
Το Ύφος και η Μετάφραση
Πέρα από την πλοκή, μεγάλο μέρος της εμπειρίας εδώ είναι καθαρά αισθητική. Η γραφή του Μουρακάμι παραμένει πιστή στο γνωστό του ύφος. Κοφτές, σχεδόν μινιμαλιστικές προτάσεις, επαναλήψεις που λειτουργούν σχεδόν υπνωτικά, και μια αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο που δεν βιάζεται πουθενά. Η ελληνική έκδοση διατηρεί αυτόν τον αργό, διαλογικό ρυθμό του πρωτοτύπου, κάτι που θα εκτιμήσουν όσοι γνωρίζουν ήδη τον συγγραφέα, αλλά ίσως δοκιμάσει την υπομονή ενός αναγνώστη που τον ανακαλύπτει για πρώτη φορά.
Ένα tip από το Thesstips
Το κλειδί για να καταλάβουμε το βιβλίο είναι ο συμβολισμός της Σκιάς. Στην ιαπωνική και ψυχαναλυτική φιλοσοφία (όπως έλεγε και ο Καρλ Γιουνγκ), η σκιά μας είναι το υποσυνείδητό μας —τα πάθη μας, τα ελαττώματά μας, ο πόνος μας, αλλά και η ίδια μας η ταυτότητα. Όταν η Πόλη σε αναγκάζει να κόψεις τη σκιά σου, σου προσφέρει μια ζωή χωρίς πόνο, αλλά ταυτόχρονα σε μετατρέπει σε ένα άδειο κέλυφος. Το βιβλίο, λοιπόν, αναρωτιέται: αξίζει να ζεις προστατευμένος αν είναι να χάσεις όλα όσα σε κάνουν άνθρωπο;
Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της – η κριτική μου
Το βιβλίο αυτό δεν είναι μια κλασική περιπέτεια με γρήγορη πλοκή· είναι ένα βραδύκαυστο, υπνωτικό ταξίδι. Η μεγάλη δύναμη του έργου κρύβεται στην τεράστια συναισθηματική ευαισθησία με την οποία ο Μουρακάμι προσεγγίζει τα αισθηματικά προβλήματα του ήρωα. Ο πρωταγωνιστής κουβαλά μια βαθιά μελαγχολία, μια πληγή από το παρελθόν που δεν λέει να κλείσει. Το προσωπικό του σταυροδρόμι —ανάμεσα σε δύο κόσμους, δύο γυναίκες, δύο εκδοχές του ίδιου του εαυτού του— είναι κάτι που μπορεί να αγγίξει τον καθένα μας: η στιγμή που κοιτάζεις τη ζωή σου και αναρωτιέσαι αν οι επιλογές σου σε εκφράζουν ή αν απλώς έχτισες «τοίχους» γύρω σου για να νιώθεις ασφαλής.
Είναι κατάλληλο για όλους; Η ειλικρινής απάντηση είναι όχι. Αν ψάχνετε ένα βιβλίο με γρήγορο ρυθμό, καταιγιστική δράση και ξεκάθαρες απαντήσεις, η «Πόλη» μάλλον θα σας κουράσει στις πρώτες εκατό σελίδες της. Ο Μουρακάμι απαιτεί από τον αναγνώστη να ρίξει τους ρυθμούς του και να «αφεθεί» στην ατμόσφαιρα, πράγμα δύσκολο για το ευρύ κοινό που έχει συνηθίσει σε πιο γρήγορες, δυτικές αφηγηματικές φόρμες.
Ένα πανέμορφο, μελαγχολικό παραμύθι για ενήλικες. Ίσως χρειαστεί να κάνετε υπομονή με τον αργό ρυθμό του στην αρχή, αλλά αν καταφέρει να σας παρασύρει μέσα από τους Τοίχους, η Πόλη αυτή θα μείνει χαραγμένη στο μυαλό σας για καιρό. Χωρίς να αποκαλύψουμε τίποτα παραπάνω, να πούμε μόνο ότι το τέλος δεν προσφέρει μια εύκολη, μονοσήμαντη λύση —ο Μουρακάμι αφήνει τον αναγνώστη να κουβαλήσει το ερώτημα του βιβλίου πολύ καιρό μετά την τελευταία σελίδα, κάτι που, ανάλογα με τις προσδοκίες σας, μπορεί να είναι είτε το μεγαλύτερο προτέρημά του είτε ο μεγαλύτερος πονοκέφαλός σας.
Γηραιές μωρές παρθένες: Κριτική στη νέα συλλογή διηγημάτων της Margaret Atwood