Ο μεγάλος σεισμός της Θεσσαλονίκης το 1978 άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην πόλη, προκαλώντας σοβαρές ζημιές, νεκρούς και τραυματίες. Ο χρόνος για τη νύμφη του Thermaϊκού σταμάτησε την Τρίτη 20 Ιουνίου 1978 και ώρα 23:03. Ήταν η ώρα των 6,5 Ρίχτερ. Μέσα στο χάος, ένα και μόνο κτίριο καταρρέει ολοσχερώς. Έτσι ξεκίνησε ένας από τους πιο σκοτεινούς αστικούς θρύλους της πόλης. Ο σεισμός του 1978 στη Θεσσαλονίκη έμελλε να γράψει τη δική του, ξεχωριστή ιστορία.
Το χρονικό της καταστροφής: Ιούνιος 1978
Τα 6,5 Ρίχτερ ήταν αρκετά για να βυθίσουν την πόλη στο πένθος. Ο τραγικός απολογισμός ήταν:
- 49 νεκροί
- 220 τραυματίες
- Χιλιάδες άστεγοι
Ο Εγκέλαδος «πλήγωσε» σοβαρά πολλά κτίρια, αλλά μία οικοδομή κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Η πολυκατοικία στην πλατεία Ιπποδρομίου.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, πρώτα κόπηκαν τα δύο τελευταία πατώματα, ενώ στη συνέχεια κατέρρευσε ολόκληρο το κτίριο. Ίσως να μην είχε ισχυρά θεμέλια, ίσως να υπήρξε κατασκευαστικό λάθος, ίσως το έδαφος να υποχώρησε. Ωστόσο, για πολλούς, μια αλυσίδα μακάβριων γεγονότων μόλις είχε ξεκινήσει. Κι έτσι, τροφοδότησε σενάρια που ακροβατούν μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας.
Ο αστικός θρύλος της Πλατείας Ιπποδρομίου
Οι αστικοί θρύλοι αποτελούν ιστορίες —συνήθως φανταστικών— γεγονότων. Ωστόσο, δεν είναι απαραιτήτως αποκυήματα της φαντασίας, καθώς συχνά έχουν βάση σε πραγματικά ιστορικά δεδομένα. Ένας τέτοιος θρύλος, που έχει επιβιώσει με παραλλαγές, αφορά την πλατεία Ιπποδρομίου.
Η ιστορία του «Αιμορραγούντος Λίθου»
Μια παλαιότερη μαρτυρία ενοίκων, πριν χτιστεί η μοιραία πολυκατοικία, περιγράφει μια ανατριχιαστική εμπειρία:
«Κατοικήσαμε το σπίτι αυτό που για χρόνια ήταν κλειστό… Οι γείτονες που γνώριζαν την ιστορία του, μας έβλεπαν με δυσπιστία και τρόμο. Ένα βράδυ, ένας αλαφροϊσκιωτος της γειτονιάς χτύπησε την πόρτα μας και παρέδωσε στον πατέρα μου ένα μικρό βιβλιαράκι χωρίς συγγραφέα, με τίτλο: “Ο ΑΙΜΟΡΑΓΩΝ ΛΙΘΟΣ”».
Στο βιβλιαράκι υπήρχε η ιστορία μιας μαρμάρινης στήλης με 18.000 ονόματα. Αυτή ορθωνόταν ακριβώς στο σημείο που χτίστηκε το σπίτι και έπειτα η πολυκατοικία. Ο θρύλος έλεγε πως μία φορά τον χρόνο η στήλη αιμορραγούσε.
Η Σφαγή του Ιπποδρόμου από τον Θεοδόσιο
Το μυστήριο έχει άμεση σχέση με την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Το σημείο ταυτίζεται με το κέντρο του αρχαίου Ιπποδρόμου. Όταν ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος διέταξε τη σφαγή 7.000 (ή 18.000 κατά τον θρύλο) Θεσσαλονικέων το 390 μ.Χ., τα πτώματα κάλυψαν τη στήλη και το αίμα πότισε το μάρμαρο.
Οι Θεσσαλονικείς, για να τιμήσουν τους νεκρούς, έριχναν κρυφά πέτρες ή όστρακα με τα ονόματα των θυμάτων στο σημείο. Ο θρύλος αναφέρει πως όταν το 392 μ.Χ. ανέλαβε ο σφετεριστής Ευγένιος Φλάβιος, οι κάτοικοι χάραξαν τα ονόματα στη στήλη που αιμορραγούσε στην επέτειο της σφαγής. Τελικά, οι εχθροί της πόλης την γκρέμισαν, αλλά η «κατάρα» παρέμεινε.
«Μην κτίσεις στο σημείο αυτό γιατί…»
Η μαρτυρία παραθέτει γεγονότα που θυμίζουν ταινία τρόμου:
«Ένα βράδυ άρχισε να αιμορραγεί ο τοίχος του κεντρικού δωματίου. Ακούστηκαν κραυγές και χλιμιντρίσματα αλόγων… Φύγαμε. Ο πατέρας μου πέθανε λίγους μήνες μετά, η μητέρα μου κατέληξε σε ψυχιατρείο, ο αδελφός μου σκοτώθηκε… Ένας άγνωστος μας προειδοποίησε: “Μην κτίσεις στο σημείο αυτό, γιατί είναι καταραμένο”».
Όταν το παλιό σπίτι έδωσε την θέση του στην πολυκατοικία που έπεσε το 1978, κανείς δεν υπολόγισε αυτή την ιστορία.
Τα ερωτηματικά της κατάρρευσης: Μύθος ή τεχνικό λάθος;
Πέρα από τη μεταφυσική διάσταση, υπάρχουν και οι τεχνικές μαρτυρίες για το πώς έπεσε η οικοδομή στην Ιπποδρομίου.
Μια μαρτυρία αναφέρει: «Η οικοδομή δεν κόπηκε στη μέση. Ο έβδομος και ο όγδοος όροφος έφυγαν από τη θέση τους ως ενιαία μάζα». Η πολυκατοικία έγινε τάφος για πολλούς, συμπεριλαμβανομένου του μηχανικού που την έχτισε.
Την ίδια στιγμή, οι φήμες για το ζαχαροπλαστείο «Νίκος» στο ισόγειο οργίαζαν. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι κόπηκε μια κολώνα, ώστε να περάσουν τα μηχανήματα. Εδώ ο αστικός μύθος συναντά την τραγική ειρωνεία: Κολώνα που κόπηκε – Κολώνα που αιμορραγεί.
Αστικός μύθος ή γεγονότα; Όπως και να έχει, η ιστορία της πλατείας Ιπποδρομίου παραμένει ζωντανή και προκαλεί δέος, δεκαετίες μετά τον μεγάλο σεισμό.
Εσείς τι γνωρίζετε για εκείνο το βράδυ; Έχετε ακούσει άλλες ιστορίες για την περιοχή;