Αναρωτιέσαι αν μπορείς να επισκεφθείς την Κρύπτη του Αγίου Δημητρίου; Η απάντηση είναι ένα ξεκάθαρο ναι. Ο υπόγειος αυτός χώρος είναι επισκέψιμος για το κοινό και παρουσιάζει τεράστιο ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Βρίσκεται ακριβώς κάτω από την εκκλησία και, σύμφωνα με την παράδοση, εκεί φυλάκισαν και βασάνισαν τον Πολιούχο της Θεσσαλονίκης.
Η είσοδος είναι δίπλα από τον δεξιό πεσσό του ιερού βήματος του ναού. Κατεβαίνοντας τα σκαλιά, μεταφέρεσαι σε μια άλλη εποχή.
Το Αγίασμα και το Μύρο
Το προσκύνημα στον χώρο αυτό έχει ιστορία αιώνων.
- Το Αγίασμα: Αρχικά, οι Θεσσαλονικείς τιμούσαν τον Άγιο παίρνοντας αγίασμα που έρρεε από ένα πηγάδι (φρέαρ). Το πηγάδι αυτό υπάρχει μέχρι και σήμερα βόρεια του Ιερού.
- Το Μύρο: Από τον 10ο αιώνα και μετά, η λατρεία άλλαξε μορφή. Οι πιστοί πλέον συνέλεγαν το θαυματουργό Μύρο από τις ειδικές δεξαμενές της Κρύπτης.
Τι θα δεις στην κρύπτη του Αγίου Δημητρίου;
Ο χώρος κρύβει σημαντικά αρχιτεκτονικά και λατρευτικά στοιχεία:
1. Το Παρεκκλήσιο του Μαρτυρίου
Στον χώρο δεσπόζει ένα Παρεκκλήσιο με διάτρητο άνοιγμα στην ανατολική κόγχη του. Στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους, το σημείο αυτό επικοινωνούσε με την κρήνη του αγιάσματος, αλλά και με το ιερό του Ναού. Οι μελετητές πιστεύουν ότι αυτός είναι πιθανότατα ο ακριβής τόπος όπου μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος.
2. Το Κιβώριο και οι σωληνώσεις
Το Κιβώριο αποτελεί τον χώρο συλλογής του αγιάσματος και του μύρου. Σύμφωνα με τις πηγές και τους εγκωμιαστικούς λόγους, το μύρο ανάβλυζε από τις πληγές του σώματος του Αγίου.
Σήμερα, μπορείς να δεις τις αποδείξεις αυτής της διαδικασίας:
- Παρατήρησε τις σωληνώσεις και τους υδαταγωγούς που διακλαδίζονται δεξιά και αριστερά στις δεξαμενές.
- Οι αγωγοί αυτοί περνούν κάτω από το ιερό του Ναού, ξεκινούν από το πηγάδι και καταλήγουν στη μικρή μαρμάρινη φιάλη.
- Η βάση της φιάλης παραμένει ορατή μπροστά από το Κιβώριο.
Από το σκοτάδι στο φως
Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, οι Οθωμανοί σφράγισαν την Κρύπτη. Ωστόσο, η καταστροφική πυρκαγιά του 1917 έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αποκάλυψή της. Μετά την καταστροφή, οι αρχαιολόγοι την άνοιξαν ξανά και προχώρησαν στην προσεκτική αναστήλωσή της, παραδίδοντάς τη ξανά στους πιστούς και την ιστορία.
Χρήσιμες Πληροφορίες Επίσκεψης
Πριν κατέβεις τα σκαλιά της Κρύπτης, πρέπει να γνωρίζεις τα εξής:
- Είσοδος: Η είσοδος είναι Ελεύθερη.
- Ωράριο: Δευτέρα, Τετάρτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή: 8:00-15:00 (8:00π.μ. – 3:00μ.μ.).
Παρασκευή: 8:00-13:00 (8:00π.μ. – 1:00μ.μ.) και 19:00-21:00 (7:00μ.μ. – 9:00μ.μ.). - Dress Code (Προσοχή): Ισχύει αυστηρός ενδυματολογικός κώδικας. Δεν μπορείς να φοράς:
- Βερμούδες / Κοντά παντελόνια
- Αμάνικα μπλουζάκια
- Κοντές φούστες
Διεύθυνση: Ἁγ. Δημητρίου 81-83, Θεσσαλονίκη 546 33.
Πυρκαγιά Θεσσαλονίκης 1917: Το χαμένο βίντεο-ντοκουμέντο που βγήκε στο φως