Ο Πάπυρος του Δερβενίου δεν είναι απλώς ένα έκθεμα. Αποτελεί το αρχαιότερο σωζόμενο αναγνώσιμο «βιβλίο» της Ευρώπης και έναν από τους σημαντικότερους θησαυρούς της παγκόσμιας κληρονομιάς. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι η χρονολογία του ίδιου του παπύρου είναι μεταξύ 340 και 320 π.Χ. Ωστόσο, το κείμενό του είναι ακόμη παλαιότερο, καθώς αποτελεί αντιγραφή ενός προγενέστερου έργου που γράφτηκε μεταξύ 420 και 410 π.Χ.
Γιατί είναι τόσο σημαντικός;
Το εύρημα αποτελεί κομβικής σημασίας για τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής θρησκείας και φιλοσοφίας. Χαρακτηριστικά έχει ειπωθεί ότι αποτελεί τη «σημαντικότερη νέα μαρτυρία για την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και θρησκεία από την εποχή της Αναγέννησης», αν και παραμένει μια από τις πιο δύσκολες στην κατανόησή της.
Συγκεκριμένα, ο Πάπυρος:
- Αποδεικνύει την πρώιμη χρονολόγηση των Ορφικών ποιημάτων.
- Προσφέρει μια ιδιαίτερη εκδοχή της Προσωκρατικής φυσικής.
- Αντανακλά οικουμενικές αξίες, επιχειρώντας να δώσει απαντήσεις σε πανανθρώπινα ερωτήματα, όπως η ερμηνεία του κόσμου, η μεταθανάτια ζωή και η συγκρότηση ευνομούμενων κοινωνιών.
Πότε και πώς ανακαλύφθηκε;
Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τον Πάπυρο το 1962 στην περιοχή Δερβένι της Θεσσαλονίκης, πάνω στην πλάκα κάλυψης ενός κιβωτιόσχημου τάφου.
Το παράδοξο είναι ότι ο Πάπυρος σώθηκε επειδή κάηκε. Βρέθηκε στα υπολείμματα της νεκρικής πυράς και διασώθηκε κατακερματισμένος, επειδή απανθρακώθηκε μερικώς (χωρίς να καεί τελείως), γεγονός που τον προστάτευσε από την υγρασία του εδάφους.
Η τεράστια σημασία του έγινε αντιληπτή αμέσως από τον ανασκαφέα Πέτρο Θέμελη και κατόπιν από τον αρχαιολόγο Χαράλαμπο Μακαρόνα, οι οποίοι ανέλαβαν το δύσκολο έργο της περισυλλογής του.
Στον κατάλογο της UNESCO «Μνήμη του Κόσμου»
Η παγκόσμια αξία του ευρήματος επισημοποιήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2015. Σε ειδική εκδήλωση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, γιορτάστηκε η εγγραφή του Παπύρου του Δερβενίου στον Διεθνή κατάλογο της UNESCO «ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» (Memory of the World Register).
Σήμερα, μπορείτε να θαυμάσετε τον Πάπυρο του Δερβενίου στις προθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, όπου κατέχει εξέχουσα θέση. Δες το σχετικό άρθρο.
Θα βρεις τον πάπυρο του Δερβενίου στο Αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης. Το έκθεμα αποτελεί έναν εκ των σημαντικότερων θυσαυρών που φιλοξενεί το μουσείο της πόλης μας.